|
23 augustus 2010 |
vorige volgende
Indien
een kat onzindelijk is, moeten er uiteraard eerst lichamelijke oorzaken (zoals
blaasontsteking etc.) worden uitgesloten. Ga dan ook eerst naar uw dierenarts om
dit te controleren.
Katten
kunnen op vesrchillende manieren urine lozen. Het is belangrijk deze te
onderscheiden.
Markeren
gebeurt staande met de achterbenen recht en de staart recht omhoog, de staart
trilt en de kat stapt van het ene been op het andere. Urine wordt horizontaal
geloost tegen verticale voorwerpen zoals wanden, tafelpoten, stereotoren etc.
Meestal wordt slechts een klein beetje urine geloost.
Normaal
urineren. De kat hurkt terwijl hij urine of ontlasting produceert en de
uitwerpselen of urine worden op horizontale oppervlakken gelegd, zoals
kattenbakken (ideaal) of vloeren, bedden, kleden, etc.
Markeren
wordt als communicatie tussen katten opgevat. Het gebeurt binnen de context van
territoriumafbakenen, sexueel- of conflictgedrag.
Markeren
kan optreden als er concurrentie tussen katten in het gezin bestaat of tussen
binnen- en buitenkatten (bv. een kater die bij de voordeur plast) en heel soms
tussen katten en mensen. Het markeren gebeurt als een vorm van agressie of
verdediging van de kat.
Factoren
die het gebruik van de bak beïnvloeden:
Bedding
materiaal.
Katten
hebben een duidelijke afkeer van bepaalde soorten grit. Als de kat een bedding
onplezierig vindt, gebruikt hij de bak nog wel, maar vertoont begraaf gedrag
naast de bak of hij schudt zijn poten af als hij uit de bak komt. Soms gaat hij
schrijlings over de bak staan. Dit gedrag lijdt op den duur tot onzindelijkheid.
Vaak treedt dit op na verandering van bedding materiaal.
Oppervlakte
voorkeur.
Als
de kat de bak wel gebruikt, maar begraafgedrag vertoont op andere oppervlakken,
zoals een kleedje, kan hij op den duur het kleedje als plek voor ontlasting
prefereren. Na het kleedje volgen tapijten en vloerbedekking als
voorkeursplaatsen.
Locatie.
Soms
hebben katten een voorkeur voor bepaalde plekken. Bijvoorbeeld één hoek van de
kamer of bij de deur. Soms blijven katten de plek van de bak gebruiken als deze
verplaatst wordt. Soms ontwikkelen katten een aversie tegen de bak als gevolg
van bv. pijn tijdens de ontlasting, of als de bak te slecht ruikt (schoonmaken).
Factoren
die markeren beïnvloeden:
Vele
factoren kunnen markeergedrag veroorzaken. Een kat kan in competitie zijn met
andere, gelijk of hoger in rangorde geplaatste kat, een kat kan agressief of
bang zijn ten opzichte van andere binnen- of buitenkatten. Een buitenkat kan
markeren veroorzaken door dicht bij het huis te urineren of alleen maar door
gezien of gehoord te worden door de binnenkat. Als dit het geval is vertoont de
binnenkat meestal agressief gedrag, zoals naar de deuren of venster rennen en te
blazen of te grommen. Of defensief gedrag, haren overeind, blazen, grommen en
wegrennen. Op dezelfde manier kan competitie tussen de katten in huis dit gedrag
veroorzaken. De introductie van een nieuwe kat of het volwassen worden van
kittens (±2 à 3 jaar) kan ook markeren veroorzaken.
Behandeling:
Omdat
de oorzaken en redenen tot onzindelijkheid zo divers zijn, zijn er ook
verschillende behandelingen nodig.
Markeergedrag
kan vaak met medicijnen worden behandeld. Natuurlijk is het allereerst
belangrijk katers te castreren voor ze sproeigedrag vertonen. Niet alleen katers
sproeien, ook ongeveer 10% van gecastreerde
poezen sproeit. Behandeling met progestoron brengt in ongeveer 30% van de
gevallen verbetering. Het werkt minder in huishoudens met meer katten.
Dit
middel is soms erger dan de kwaal omdat het baarmoederontsteking van niet
gecastreerde poezen kan veroorzaken, evenals borstkanker, suikerziekte en
gedragsverandering.
Een
andere mogelijke behandeling is met diazepan
(valium). Ongeveer 60%
van de katten reageert goed. Bijverschijnselen zijn toename van eetlust,
sloomheid en soms moeilijk lopen. Na langer gebruik kan het markeergedrag
terugkeren als de stimuli aanwezig blijven. Ook andere psycho-actieve
geneesmiddelen kunnen worden geprobeerd.
Onzindelijkheid
is zoals uiteengezet een complex probleem dat gedragstherapie vergt.
Zindelijkheidstraining
kan gebeuren door de kat 3 weken op te sluiten in een kleine ruimte met een
mandje, een bak en drinkbak en een etensbak. De ruimte moet zo klein zijn dat de
kat gedwongen wordt de bak te gebruiken (bv. toilet). Na de 3 weken krijgt ze
een wat grotere ruimte bv. badkamer gedurende 3 weken en daarna mag ze het huis
weer proberen.
Verandering
van bedding materiaal werkt soms goed. Het veranderen van het ene merk naar een
ander van hetzelfde soort werkt meestal niet, je moet een bedding materiaal
proberen dat heel fijn is, als zand zo fijn (maar let op, zand zelf vinden ze
niet fijn!).
Feliway.
Als
de kat een bepaalde plek in huis bevuilt bv. één bank, is Feliway te proberen.
Feliway is een pheromoon (gasvormige boodschap), als je die consequent op deze
plek spuit tot de kat daar kopjes gaat geven, wordt deze plek niet meer bevuild.
Denk
ook aan de andere genoemde factoren en probeer deze weg te nemen dan pak je de
oorzaak aan.
Al
met al blijft het een moeilijk probleem en het is wonderlijk wat we van onze
viervoetige huisgenoten accepteren.
Drs.
J.W.
van Dijk
Dierenarts