PCKD  (Poly Cystic Kidney Disease) – Erfelijke niercysten in de kat

Bij katten bestaat bij sommige rassen een erfelijke vorm van niercysten.

Cysten zijn met vocht gevulde en met epitheel (celweefsel dat de uitwendige oppervlakte van het lichaam en vele lichaamsholten bekleedt) beklede holten. Bij de erfelijke vorm is de ziekte progressief, de met vocht gevulde holten vernietigen door druk het omringende nierweefsel waardoor op den duur nierfalen optreedt en de kat overlijdt.

Beide nieren zijn altijd aangedaan en soms zijn er ook cysten in de lever. Perzen en andere langharige katten, maar ook kortharige katten waar ooit Pers ingefokt is, hebben het hoogste percentage PCKD. Het is autosomaal dominant verervend, dit betekent dat er maar één gen voor nodig is om het over te dragen.

Over de oorzaak van de ziekte bestaat nog veel onduidelijkheid. Het is waarschijnlijk een epitheel defect omdat men ook in andere organen soms cysten vond. Een veronderstelling is dat een snel groeiend epitheel (hyperplastisch) poliepen vormt dat een aanleiding geeft tot verstopping van nierbuisjes en daardoor vorming van holtes. Een andere veronderstelling is dat het steunweefsel van het epitheel niet goed is en waardoor uitpuilingen en cysten ontstaan, mogelijk spelen beide factoren een rol.

Klinische gegevens:

De leeftijd waarop de ziekte zich manifesteert is variabel. Soms overlijdt de kat al met 6 maanden, soms wordt de kat 18 jaar zonder er ooit iets van te merken. De verschijnselen zijn die van chronisch nierfalen, waaronder sufheid, geen eetlust, veel drukken, veel plassen en gewichtsverlies.

Bloed- en urineonderzoek geven alleen aan dat er sprake is van chronisch nierlijden (een echo onderzoek is nodig voor een definitieve diagnose). In de 9 van de 10 gevallen is bij palpatie (betasten voor onderzoek) van de nieren een bobbelige  structuur te voelen die samen met het klinische beeld PCKD suggereert. Ook contrast röntgen opnamen (IVP) geven een goed beeld van PCKD.

Met echo opnamen zijn ook kleine cysten (2 mm) op te sporen.

Fokkerij consequenties:

Een kat met PCKD heeft een erfelijke afwijking. Dit betekent dat deze kat nakomelingen krijgt met dezelfde afwijkingen. 50% of meer van de nakomelingen hebben de ziekte. Het is een ziekte met een langzaam progressief verloop. Dit betekent dat katten pas na jaren het klinische beeld van nierfalen kunnen vertonen. Op deze leeftijd kunnen ze ook alweer één of meerdere nesten hebben geproduceerd met minimaal 50% aangedane dieren.

Advies:

Voor rassen die gevaar lopen (Perzen en rassen waar Pers ingefokt is) of voor dieren met PCKD laat een echo maken voor je besluit er mee te fokken. Als dieren PCKD hebben laat ze castreren, zowel de poezen als de katers.

Drs. J.W. van Dijk,

dierenarts