HCM

Deze hartziekte bij katten staat bekend als Feline Hypertrophic Cardiomyopathy. Vertaald betekent dit hartspierziekte van de kat die gepaard gaat met een verdikking van de spierwand .
Deze ziekte van de kat wordt beschouwd als een primaire ziekte omdat er geen duidelijke veroorzaker zoals, hoge bloeddruk, aangeboren hartafwijkingen of te sterk werkende schildklier kunnen worden aangetoond.
Katten HCM vertoond veel overeenkomsten met menselijke HCM, deze menselijke
vorm is erfelijk, met een autosomale dominante vererving. Bij de menselijke vorm veroorzaakt dit gen een verandering in de eiwitten van de hartspier waardoor de spiercellen groter en dikker worden en niet meer zijn gerangschikt. Bij katten wordt ook gedacht aan een erfelijke aandoening, gebaseerd op studies bij Maine Coons.
Ook andere oorzaken zoals groeihormoonoverschot en magnesium deficiëntie zijn onderzocht, een duidelijk verband is echter niet aangetoond zodat HCM als een primaire idiopathiese ziekte wordt geclassificeerd.

Wat is HCM?
Katten HCM wordt gekenmerkt door een vullingsdefect van de linkerhartkamer.
Even in het kort de bouw en functie van het hart. Het hart bestaat uit 4 ruimtes. De linkerboezem en -kamer en idem de rechter. Het bloed komt in de boezem in het hart, wordt via een klep tussen boezem en kamer naar de kamer geperst en dan door de kamer naar respectievelijk het lichaam of de longen geperst, als de kamer gaat persen sluit de klep tussen boezem en kamer waardoor het bloed niet terug kan naar de boezem. Het linker hart voorziet het lichaam van bloed, de rechter stuwt het bloed naar de longen. Daar word het bloed voorzien van zuurstof, waarna het via linker boezem en kamer naar het lichaam gaat.
Probeer dit beeld van het hart voor ogen te houden. Bij HCM wordt door de verandering in de hartspier de wand van de linkerkamer verdikt, hierdoor·wordt het volume van de linkerkamer verminderd, ook wordt de wand stijver waardoor deze zich niet kan ontspannen om bloed binnen te laten. Ook wordt de kracht van het hart minder door veranderingen in hartspier en de mogelijkheid om de spier te ontspannen om bloed binnen te laten verminderd ook. Al deze veranderingen leiden tot een vergrote druk in de linkerkamer met als gevolg een vergrote druk in de linkerboezem en tot slot een drukverhoging in de longvenen met als gevolg long oedeem ( vocht in de longen).
De verhoogde druk in de linkerkamer zorgt er ook voor dat de doorbloeding van de kamerwand door de kransslagader wordt bemoeilijkt. Deze slechte doorbloeding van de hartspier vermindert de actieve ontspanning direct bij het begin van de vulling van de kamer en speelt daardoor een belangrijke rol bij de progressie van HCM.
De slechte doorbloeding van de hartspier heeft ook gevolgen voor het zenuwstelsel van het hart. waardoor het gevoeliger wordt voor ritmestoornissen. Het versnellen van de hartslag om beter te pompen verhoogt de zuurstofbehoefte van de hartspier terwijl de vulling van de kamer nog slechter wordt.
Omdat het hart niet goed meer functioneert, daalt de bloeddruk het lichaam reageert hierop door via het vegetatieve zenuwstelsel de vaten te laten samenknijpen waardoor de bloeddruk weer stijgt maar het zieke hart het nog moeilijker krijgt.

Ziekteverschijnselen
Hoewel HCM het meest voorkomt bij middelbare mannelijke katten, zie je ook katten van 3 maanden tot 17 jaar waarbij 87 % mannelijk is.
De ziekteverschijnselen zijn variabel en kunnen lopen van lethargie, slecht eten, gewichtsverlies, wegkruipen tot flauw vallen, benauwdheid en verlamming van de achterbenen. Soms gaan ze plotseling dood.
Hoesten door longoedeem zie je zelden bij katten in tegenstelling tot honden.
Bij auscultatie hoor je soms een hartgeruis en arythmieen (onregelmatig hart).
De meest waarschijnlijke oorzaak voor een hartruis bij katten is HCM.
De meest voorkomende complicatie van HCM is het falen van het linkerhart en thrombo-embolie (het vastlopen van bloedpropjes in de arteriën).Meestal gebeurt dit bij mannelijke katten van ongeveer 8 jaar. Het meest voorkomende gevolg van zo'n embolie is verlamming aan de achterbenen, door het vastlopen van een bloedprop op de splitsing van de aorta naar de twee achterbeen arteriën ( zadelembolie).Dit gaat gepaard met ernstige pijn, afwezigheid van een pols ( kloppen van de arterie aan de binnenzijde van het achterbeen), gezwollen strakke kuitspieren en het blauw worden van nagelbed en zooltjes.

Diagnostische testen
Met behulp van een ECG en röntgen foto's en vooral echo's kan men de diagnose met zekerheid stellen

Conclusie
Klinische verschijnselen van HCM zijn variabel en niet specifiek. Katten kunnen ernstige hartspierveranderingen hebben ten gevolge van HCM en toch normaal functioneren met soms alleen een geringe hartruis.

Een zadelembolie is een verschrikkelijke complicatie die soms optreedt tgv. van HCM.
Lichamelijk onderzoek, ECG en röntgenfoto’s zijn belangrijke hulpmiddelen maar een echo is nodig voor een definitieve diagnose. 

Behandeling van HCM.            

In een voorafgaand artikel zijn de verschijnselen van HCM uiteengezet. Nu zullen we ingaan op de behandeling. Het doel van de behandeling is het verbeteren van de kamervulling, het verhinderen van longoedeem( vocht achter de longen) en het voorkomen van complicaties zoals thrombo embolie (bloedproppen ).

Longoedeem
Als HCM gepaard gaat met vocht in de longen zijn plaspillen van groot belang. Plaspillen verminderen het bloedvolume en daarmee de druk in de linkerkamer en longoedeem. Furosemide is het beste medicijn, om te beginnen per injectie en vervolgens via de mond. Aanvankelijk vaak tot de ergste benauwdheid voorbij en daarna 1 a 2 maal per dag soms eens in de 2 dagen.
Als de kat gestabiliseerd is kan je stoppen met furosemide.
Als de kat zo benauwd is dat hij dreigt te stikken moet er vocht worden afgetapt waarna de furosemide therapie begint.
Door de furosemide verliest de kat kalium, soms is het nodig extra kalium te geven in de vorm van Tumil K.
Er bestaan ook nog andere diuretica die gebruikt kunnen worden zoals spironolactone, het word soms gebruikt samen met furosemide als er sprake is van te laag kalium. Het lijkt ook de verbindweefseling van de hartspier tegen te gaan, hier is meer onderzoek nodig.

Nitroglycerine
Dit middel verwijdt de aderen en wordt soms gebruikt bij acuut longoedeem.
Het wordt gebruikt in de vorm van pleister op de huid, na 2-3 dagen ontstaat er tolerantie en is het middel niet meer bruikbaar.

Ace remmers
Bij hartaandoeningen zal het lichaam proberen de bloeddruk op peil te houden, dit gebeurt door vaten te vernauwen, hierdoor krijgt het hart het nog moeilijker. Dit compensatiemechanisme kunnen we uit schakelen door het gebruik van ace remmers.
Deze middelen verwijden bloedvaten waardoor het hart makkelijker pompt en de frequentie van het hart afneemt.

Drs. J.W. van Dijk,

dierenarts